काठमाडाैं, पुस २३ –
जिद्दी हुनु बच्चाहरूको सामान्य समस्या हो, जसले धेरै अभिभावकलाई सताउँछ। यदि बाल्यकालमै बच्चाहरूको यस बानीमा ध्यान दिइएन भने यो भविष्यमा ठूलो चुनौती बन्न सक्छ।
बच्चाहरूको व्यवहार उनीहरूको विकास, वातावरण र पालनपोषणमा भर पर्दछ। बच्चाको जिद्दी स्वभाव उसको वातावरण र हेरचाहको परिणाम हो।
अभिभावकको धैर्यता, समझदारी र मायाले बच्चाको व्यवहार सुधार्न मद्दत पुर्याउन सक्छ। बच्चासँग मित्रतापूर्ण व्यवहार गर्नुहोस्, उसको भावना आदर गर्नुहोस् र अनुशासनको महत्त्व सिकाउनुहोस्। यहाँ बच्चा जिद्दी बन्ने कारण र अभिभावकले ध्यान दिनुपर्ने विषयबारे तपाईंलाई जानकारी दिँदैछौं :
अत्यधिक माया र लाडप्यार
जब बच्चाको प्रत्येक माग पूरा गरिन्छ, बच्चा विस्तारै जिद्दी हुन थाल्छ। उसलाई यो विश्वास हुन्छ कि जिद्दी गर्दा उसको सबै इच्छा पूरा हुनेछ। आवश्यकता भन्दा धेरै स्वतन्त्रता दिनाले बच्चा जिद्दी बन्न सक्छ।
अभिभावकले बच्चालाई अनुशासनको महत्त्व बुझाउनु जरुरी छ। मायाका साथ सीमाहरू निर्धारण गर्नुहोस्। बच्चाको हरेक कुरामा ‘हुन्छ’ भन्नुको साटो कहिलेकाहीं ‘हुँदैन’ भन्न पनि सिक्नुपर्छ।
अभिभावकको असहमति र मतभेद
यदि आमाबाबु कुनै कुरामा सहमत छैनन् र बच्चाको अगाडि एकअर्काको कुरा काट्छन् भने बच्चाले यस परिस्थितिको फाइदा उठाएर जिद्दी बानी अपनाउन सक्छ। बच्चाले अभिभावकबीच देखेको जिद्दीपनलाई आफ्नै जीवनमा पनि लागू गर्छ। अभिभावकले बच्चाको अगाडि एकजुट रहनुपर्छ र एउटै प्रकारको प्रतिक्रिया दिनुपर्छ।
अत्यधिक प्रतिबन्ध र कठोरता
केही अभिभावक बच्चामाथि आवश्यकता भन्दा बढी कडाइ गर्छन्, जसले गर्दा बच्चा जिद्दी बन्ने सम्भावना हुन्छ। बच्चालाई लाग्छ कि आफ्ना कुरा मनाउन उसले झन् बढी जिद्दी गर्नुपर्छ।
हरेक कुरामा बच्चालाई नकारात्मक प्रतिक्रिया दिनाले पनि उसको स्वभाव जिद्दी बन्छ। अभिभावकले माया र अनुशासनबीच सन्तुलन कायम गर्नुपर्छ। कठोर हुनुको साटो बच्चालाई बुझाएर सिकाउनुपर्छ।
बच्चाको भावनाको बेवास्ता
जब बच्चाको भावना र इच्छाहरूलाई लगातार बेवास्ता गरिन्छ, बच्चाले जिद्दी गर्न शुरू गर्छ। प्रायः बच्चाले अभिभावकको ध्यान आकर्षित गर्न जिद्दी गर्ने गर्दछ। यसको मुख्य कारण अभिभावकले बच्चालाई पर्याप्त समय दिन नसक्नु हो।
अभिभावकले बच्चाको भावना बुझ्नुपर्छ, उनीहरूसँग संवाद गर्नुपर्छ। बच्चाका कुरा ध्यानपूर्वक सुन्नुहोस् र हरेक दिन बच्चासँग गुणस्तरीय समय बिताउनुहोस्।
