काठमाडौँ, २७ फागुन –
प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन अन्तर्गत समानुपातिकतर्फको मतगणना सकिएको छ । यस अनुसार १ करोड ७ लाख ३९ हजार ११५ मत सदर भएको देखिएको छ । यो मतका आधारमा ११० समानुपातिक सिटको बाँडफाँट हुनेछ ।
कसरी हुन्छ बाँडफाँट?
समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली अनुसार सिट बाँडफाँट गर्न प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन ऐनमा विधि निर्धारण गरिएको छ । यस अनुसार सुरुमा सबै दलले प्राप्त गरेको मतलाई जोडेर कुल सदर मत निकालिन्छ । त्यसपछि प्रत्येक दलले प्राप्त गरेको मत कुल सदर मतको कति प्रतिशत छ भनेर गणना गरिन्छ ।
यसपटक समानुपातिकतर्फको अन्तिम मतगणना १ करोड ७ लाख ३९ हजार ११५ रहेकोमध्ये भिन्न दलले निम्नानुसार मत प्राप्त गरेका छन् ।
रास्वपा : ५१३९२३५ (४७.८६ प्रतिशत)
कांग्रेस: १७४९५८३ (१६.२९ प्रतिशत)
एमाले: १४४८८५४ (१३.४९ प्रतिशत)
नेकपा: ८०५७७३ (७.५० प्रतिशत)
श्रम संस्कृति: ३७८६४९ (३.५३ प्रतिशत)
राप्रपा: ३२९४७२ (३.०७ प्रतिशत)
थ्रेसहोल्ड भन्दा कम
जसपा: १७४३१७ (१.६२ प्रतिशत)
जनमत: ७८९७३ (०.७३ प्रतिशत)
अरु दलहरूको पनि योभन्दा कम मत प्राप्त भएको छ जुन यहाँ उल्लेख गरिएको छैन ।
प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन ऐनले कुल सदर मतको ३ प्रतिशतभन्दा कम मत ल्याउनेलाई समानुपातिक सिट बाँडफाँट नगर्नेगरी थ्रेसहोल्ड निर्धारण गरेको छ । यस अनुसार ती दललाई प्राप्त सदर मत सिट बाँडफाँट प्रक्रियामा समावेश हुँदैन ।
समानुपातिकतर्फको अन्तिम मत परिणामका आधारमा ६ वटा दलले ३ प्रतिशत वा त्योभन्दा धेरै मत प्राप्त गरेको देखिन्छ । सातौँ नम्बरमा रहेको जसपा र त्यसभन्दा थोरै मत प्राप्त गर्ने दलको त्योभन्दा कम प्रतिशत हुन आउँछ । त्यसैले ६ वटा दलले प्राप्त मतलाई मात्रै यो बाँडफाँटका लागि गणना गरिन्छ ।
अब तीन प्रतिशत मत कटाउने ६ दलले पाएको कुल मत जोडौँ । यो ९८ लाख ५१ हजार ५६६ हुन आउँछ । यो मतलाई कुल समानुपातिक निर्वाचनको कुल सिट संख्या ११० ले भाग गर्दा ८९ हजार ५६० मत हुन आउँछ । यसरी आउने अंकलाई ‘भाजक’ भनिन्छ ।
अब प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन ऐनले व्यवस्था गरे अनुसार ‘परिणाम विभाजक सूत्र’ प्रयोग गरेर प्रत्येक दलले प्राप्त गरेको सिट बाँडफाँट गरिन्छ । पहिलो चरणमा सम्बन्धित दलले पाएको मतलाई भाजकले भाग गरेर पहिलो चरणको सिट संख्या निर्धारण गरिन्छ ।
यहाँ रास्वपाले पाएको ५१,३९,२३५ मतलाई भाजक (८९५६०) ले भाग गर्दा ५७.३६ आउँछ । यस अनुसार पहिलो चरणमा रास्वपाले ५७ सिट प्राप्त गर्छ भने ३४,३१५ मत बाँकी रहन्छ ।
त्यसैगरी, कांग्रेसले पाएको १७,४९,५८३ मतले उल्लेखित भाजक अनुसार १९ सिट प्राप्त गरी ४७,९४३ मत बाँकी रहन्छ ।
एमालेले पाएको १४,४८,८५४ मतले सोही भाजक अनुसार १६ सिट प्राप्त गरी १५,८९४ मत बाँकी रहन्छ ।
नेकपाले पाएको ८,०५,७७३ मतले भाजकले भाग गरेर हेर्दा ८ सिट प्राप्त गरी ८९,२९३ मत बाँकी हुन्छ ।
श्रम संस्कृति पार्टीको ३,७८,६४९ मतलाई भाजकले भाग गरेर हेर्दा ४ सिट प्राप्त गरी २०,४०९ मत बाँकी हुन्छ ।
राप्रपाको ३,२९,४७२ मतलाई भाजकले भाग गरेर हेर्दा ३ सिट प्राप्त गरी ६०,७९२ मत बाँकी हुन्छ ।
अब दलहरूले पहिलो चरणमा प्राप्त गरेको सिट जोडौँ । यसो गर्दा १०७ सिट हुन आउँछ । ११० मध्ये बाँकी ३ सिटलाई जुन दलको धेरै मत बाँकी रहेको छ त्यसमा मध्ये पहिलो क्रमबाट एक/एक सिट बाँडफाँट गर्दै जाने व्यवस्था छ ।
यहाँ बाँकी मतको अवस्था यस्तो छ ।
नेकपा: ८९,२९३
राप्रपा: ६०,७९२
कांग्रेस: ४७,९४३
रास्वपा: ३४,३१५
श्रम संस्कृति: २०,४०९
एमाले: १५,८९४
यहाँ बाँकी ३ सिटमध्ये नेकपा, राप्रपा र कांग्रेसलाई १/१ सिट थपिने देखिन्छ । यस अनुसार समानुपातिकतर्फ रास्वपाले ५७ सिट, कांग्रेसले २० सिट, एमालेको १६ सिट, नेकपाको ९ सिट तथा श्रम संस्कृति र राप्रपाको ४/४ सिट प्राप्त गर्ने देखिन्छ ।
यो परिणाम प्राप्त मतको आधारमा हो । अन्तिमसम्मको मतगणनाले यसमा केही फरक पार्नसक्ने सम्भावना कायम भए पनि प्राप्त मतको प्रवृत्ति हेर्दा यही सिट संख्या कायम हुने सम्भावना बढी छ ।
अनुसार आगामी संसदमा, रास्वपाको १२५+५७=१८२ सिट, कांग्रेसको १८+२०=३८ सिट, एमालेको ९+१६=२५ सिट, नेकपाको ८+९=१७ सिट, श्रम संस्कृतिको ३+४=७ सिट र राप्रपाको १+४=५ सिट आउने देखिन्छ ।
प्रतिनिधिसभामा रहेको २७५ सदस्यमध्ये दुई तिहाइ पुग्न १८४ सिट चाहिन्छ । अहिले १८२ सिट पाएको रास्वपालाई दुई तिहाइ पुग्न २ सिट अपुग हुने देखिन्छ ।
