किसानहरुले देखाउँदै आएको समस्यामध्ये सबैभन्दा ठूलो समस्या बजारीकरणको देखिएपछि गत जेठमा विदेशी मह आयातमा रोक लगाउने निर्णय भएपछि बजारीकरणमा पनि सहज भएको उनको भनाइ छ । यति हुँदाहुँदै पनि नक्कली महको उत्पादन, विदेशी महको व्यापारलगायतको समस्या पूर्णरुपमा समाधान भइनसक्दा त्यसबाट नेपाली किसान अझै पनि समस्यामुक्त भइनसकेको उनले बताए ।

त्यसैगरी कृषि क्षेत्रमा अत्यधिक विषादीको प्रयोगले पनि मौरीपालक किसान समस्यामा पर्ने गरेको उनले बताए । उनका अनुसार नेपालमा सबैभन्दा धेरै मेलिफेरा, सेरेना, खागे मौरी, भिरमौरीले महको बजार फिँजाएको छ ।
कार्यक्रममा कृषि तथा वन विज्ञान विश्वविद्यालय रामपुर चितवनका उपप्राध्यापक डा. केदार देवकोटाले नेपालमा व्यावसायिक मौरीपालनको व्यवसाय फस्टाउँदै गएको बताए । नेपालको भूगोल नै मौरीपालनका लागि असाध्यै राम्रो रहेको हुँदा विश्वमा सबैभन्दा राम्रो मौरीपालनको सम्भावना पनि नेपालमै बढी रहेको उनले बताए ।

पछिल्लो समय मेलिफेरा र सेरेना जातका मौरीको विकास राम्रो हुँदै गएको उनले जनाए । नेपालमा समुद्री सतहबाट ७० मिटरदेखि चार हजार दुई सय मिटरको उचाइसम्म पनि मौरीपालन गर्न सकिने उनले बताए । ‘मौरीबाट मानिसले मात्र नभई हरेक सजीव प्राणीले प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्षरुपमा फाइदा लिन सक्छौँ’, उनले भने, ‘तर हामीले सही तरिकाले सदुपयोग गर्न सकेका छैनौँ । यति हुँदा पनि नेपालमा १० वर्षको तथ्याङ्क हेर्दा मह उत्पादनमा छ गुणाले वृद्धि भएको छ ।’

नेपालमा व्यावसायिक मौरीपालन गर्न सकेको खण्डमा वार्षिक २० हजार मेट्रिक टन मह उत्पादन गर्न सक्ने क्षमता रहेको उनले बताए । त्यसबाट १६ हजार ५०० लाई रोजगारी दिनुका साथै करिब २० हजार मानिस प्रत्यक्ष संलग्न हुन सकिने उनको भनाइ छ । नेपालको भूगोलअनुसार मानिसहरुले फरक–फरक तरिकाले मौरीपालन गर्दै आएको हुँदा व्यवस्थित तरिकाले पाल्ने हो भने जसरी पनि पाल्न सकिने उनी बताउँछन् ।