पूजा परियार
चितवन, माघ ८- मानसिक तनाव, अपहेलना र अविश्वासका बीच गाँजिएको वैवाहिक जीवनबाट मुक्ति पाउनका लागि सम्बन्धविच्छेद गर्नेहरुको संख्या वर्षेनी बढ्दै गइरहेको छ ।
सहज र सुखी जीवनको खोजीमा पछिल्लो समय धेरै महिला तथा पुरुषहरुले सम्बन्धविच्छेदको बाटो रोज्ने गरेका छन् ।
जीवनभर सँगै रहने बाचा सहित विवाहको पवित्र बन्धनमा बाँधिएको ४–५ महिना बिताएका देखि दशक कटाएका समेत सम्बन्ध विच्छेद गर्न भन्दै न्यायालयको ढोका ढकढक्याउन पुग्ने गरेका हुन् ।
जिल्ला अदालत चितवनमा चालु आथिक वर्षको ६ महिनामा मात्रै ६३५ वटा सम्बन्धविच्छेदका मुद्धा दर्ता भएका छन् । यी मध्ये ४०६ वटा मुद्धा फैसला भइसकेका छन् ।
गत आर्थिक वर्ष १ हजार ३०४ वटा मुद्धा दर्ता भएको जिल्ला अदालत चितवनले जनाएको छ । जसमध्ये १ हजार १७९ वटा मुद्धा फैसला भएका छन् भने १२५ वटा मुद्धा फैसला हुन बाँकी छन् ।
नयाँ कानुन लागुभएसँगै सम्बन्ध विच्छेद गर्नेमा पुरुषको संख्या बढेपनि तुलनात्मक रुपमा महिलाकै संख्या बढी रहेको तथ्याङमा देखिएको छ ।
पछिल्लो समय महिलाहरु हिंसाको प्रतिकार गर्ने र सम्मानका साथ आत्मनिर्भर भएर बाँच्न चाहने भएकाले सम्बन्ध विच्छेद गर्नेको संख्या बढेको अधिकारकर्मीहरुको भनाइ छ ।
सम्बन्ध विच्छेदका प्रमुख कारण
वैदेशिक रोजगार
पछिल्लो केही वर्षमा सम्बन्धविच्छेदको प्रमुख कारण वैदेशिक रोजगार बन्न पुगेको छ । श्रीमान वैदेशिक रोजगारबाट फर्किदा श्रीमती र पसिना बगाएर कमाएको सम्पत्ति दुवै गुमाएर प्रहरीमा पुग्नेको संख्या बढ्दो छ ।
सँगै बाच्ने कसम खाएर जोडिएको सम्बन्ध धन कमाउने लक्ष्यसहित पति विदेश गएपछि एकाएक भत्कने गरेको छ । पत्नीको परपुरुषसँगको सम्बन्ध मात्र नभई पतिले कमाएको सम्पत्ती समेत लिएर हिँडिदिनाले दर्जनौं जोडीको सम्बन्ध तोडिएको छ ।
यस्तै, वैदेशिक रोजगारीमा रहँदा श्रीमानको अन्य महिलासँग हुने सम्बन्धका कारण पनि सम्बन्ध विच्छेद हुने गरेको जिल्ला अदालत चितवनले जनाएको छ ।
एक्स्ट्रा अफेयर
विवाहेत्तर सम्बन्ध, सम्बन्धविच्छेदको अर्को प्रमुख कारण हो । वैदेशिक रोजगारी तथा अविश्वासका कारण लामो समयसम्म भेटघाट नहुने, एक्लो बसाई, परिवारको आर्थिक तथा सामाजिक जिम्मेवारीले पनि श्रीमानश्रीमती नैै विवाहेत्तर सम्बन्धमा रहने गरेका छन् ।
अनावश्यक महत्वाकांक्षा र एक–अर्काबीच शंकाले गर्दा बाहिरी मान्छेसँग नजिकिने र भइरहेको सम्बन्ध टुट्ने गरेका छन् । एक्स्ट्रा अफेयरले समाजमा नैतिक तथा धार्मिक अनुशासन घट्दै गई जघन्य अपराधका घटना बढ्दै गइरहेको अधिवक्ता नारायण सापकोटाले बताए ।
‘श्रीमतीले श्रीमान्को र श्रीमानले श्रीमतीको अमानवीय र क्रुर रुपमा हत्या गरेको घटनाले के दम्पत्तीबीच विश्वास र माया नै हुदैंन त ? भन्ने प्रश्नचिन्ह खडा गर्छ । जसको उत्तर भने अविश्वास नै हो ।’ अधिवक्ता सापकोटा भन्छन् ।
सामाजिक सञ्जाल
देश दुनियाँलाई साँघुरो बनाएको आधुनिक प्रविधि (सामाजिक सञ्जाल) को प्रयोगले कयैंन जोडीको दुरी भने कहिले नछोटिट्ने गरी बढाएको छ । सामाजिक संजालको बढ्दो प्रयोग र त्यसको दुरुपयोग, बैदेशिक रोजगारबाट सृजित समस्या सम्बन्धविच्छेदका कारण हुन् ।
सामाजिक सञ्जालबाट सुरु भएका केही सम्बन्धले वैवाहिक जीवनलाई तोड्न भुमिका खेल्ने गरेको छ । यत्तिमात्रै नभई कलिलै उमेरमा विवाह गर्नु, अन्तरजातिय विवाह, उमेरको भिन्नता, हाडनाता, बहुविवाह, आधुनिक जीवन शैलीको नक्कल, देखासिकी जस्ता सम्बन्धविच्छेदका कारणहरु रहेका छन् ।
डिर्भोसीको ट्याग
दम्पत्तीको सम्बन्धविच्छेद भएपछि समाजले लगाइदिने ट्याग हो डिभोर्सी । दुई परिवारबीच जोडिएको सम्बन्ध, मिठातिता अनुभव, भावनात्मक सम्बन्ध, दाम्पत्य जीवन, यससँग जोडिएका अमूल्य क्षण र सुनौला सपनाहरू त्यागेर सम्बन्ध बिच्छेद गर्नु महिला वा पुरुष दुवैका लागि चुनौतीपूर्ण काम हो । तै पनि सम्बन्ध विच्छेदपछि समाजले डिभोर्सीको ट्याग लगाइदिन्छ ।
डिभोर्सीको ट्याग पाएपछि पनि पुरुषलाई नयाँ जीवनको सुरुवात गर्न समाजले स्वीकार गर्छ । तर, त्यहीँ महिलालाई समाजले स्वीकार्न असहज मान्छ ।
मर्दको १० ओटी भन्ने उखानलाई चरितार्थ गर्दै पुरुषलाई महिना दिन नबित्दै नयाँ जीवन सुरुवात गर्न सुझाव दिने समाजले महिलालाई चरित्रमा औंला उठाउँछ ।
सम्बन्ध विच्छेदपछि महिलाले पाइलैपिच्छे कठिनाइको सामना गर्नुपर्छ । पुरुषका लागि नयाँ साथी खोज्न सुझाउने समाजले एक्लो महिलालाई भने कीगलत नजरले हेर्छ कि विचराको पात्र बनाइदिन्छ ।
एक्लो भनेपछि महिलालाई क्षणिक सम्बन्ध बनाउन खोज्ने र गलत नियतले हेर्नेको सामना धेरै गर्नुपर्ने ५ वर्षअघि सम्बन्धविच्छेद गरेकी भरतपुर १० की सपना थापा(नाम परिर्वतन) बताउँछिन् ।
आर्थिक अवस्था कमजोर भएका, साथमा सन्तान भएका महिलाका डिभोर्सी हुनु वैवाहिक जीवन भन्दा बढी कष्टकर बन्ने उनको भनाई छ । उनी भन्छिन्, ‘चरित्रमा दाग लगाउन खोज्ने, खुटा तान्ने, कुदृष्टि लगाउने र धेरै दुव्र्यवहारको सामना गर्नुपर्छ महिलाले’
सम्बन्धविच्छेद नयाँ जीवनको सुरुवात
वैवाहिक जीवनको अन्त्य नयाँ जीवनको सुरुवात समेत बन्ने गरेको छ । महिला होस् वा पुरुष सम्बन्धविच्छेद पछि व्यक्ति स्वयं बलियो हुन्छ ।
सम्बन्धविच्छेदले सकरात्मक र नकरात्मक दुवै पक्ष समेटेपनि महिलामा भने सकारात्मक परिवर्तन बढी आउने गरेको अधिवक्ता सुनिता अधिकारी बताउँछिन् ।
उनले सम्बन्ध तोडेपछि चरा जस्तै स्वतन्त्र भएर बाँचेकाहरू प्रशस्तै महिलाहरुलाई देखेकी छन् । तोडिएको सम्बन्धपछि पाउने स्वतन्त्रता, अधिकार र त्यसपछि आर्थिक रूपमा सबल हुने मौका सकरात्मक पक्ष हुन् ।
‘विशेषगरि महिलाहरुले सम्बन्धविच्छेदपछि अधुरो अध्ययन अगाडि बढाउने र सीप सिक्ने, आर्थिकरुपमा सवल हुन लागि पर्ने रसक्षम बनेका प्रशस्तै उदाहरणहरु छन्,’ अधिवक्ता सुनिता अधिकारी भन्छिन् ।
डिभोर्सी महिलामा सामाजिक र मानसिक यातनाका विरुद्ध संघर्ष गर्ने र प्रतिकूलतालाई चिर्न सक्ने क्षमता बलियो हुने गरेको उनको अनुभव छ ।
