काठमाडौँ, १५ पुसः
घरबाट निस्कने बेला मानिसहरू अक्सर चाबी, पर्स र मोबाइल साथमा भए नभएको जाँच गर्छन्, तर एउटा सानो बानीलाई भने सधैँ नजरअन्दाज गरिरहेका हुन्छन्– त्यो हो मोबाइलको वाइफाइ बन्द गर्ने।
साइबर सुरक्षा विज्ञहरूका अनुसार यो सानो लापरबाहीले तपाईँको व्यक्तिगत डाटा र लोकेसनलाई ठुलो जोखिममा पार्न सक्छ।
स्वतः स्क्यानिङले खुल्छ गोपनीयताको राज
स्मार्टफोनमा वाइफाइ अन हुँदा यसले निरन्तर वरिपरिको नेटवर्क खोजिरहेको हुन्छ। यस प्रक्रियामा फोनले आफूले पहिले प्रयोग गरेका कनेक्सनहरूको जानकारी र डिभाइसको पहिचान सार्वजनिक गरिदिन्छ। ह्याकरहरूले यही कमजोरीको फाइदा उठाएर नक्कली नेटवर्क तयार गर्छन् र प्रयोगकर्तालाई थाहै नदिई त्यसमा फसाउन सक्छन्।
पासवर्ड र बैंकिङ विवरण चोरी हुने डर क्याफे, मल वा सार्वजनिक स्थलमा पाइने नि:शुल्क वाइफाइ सुविधा आजकाल निकै सामान्य बनेको छ। तर, यही सुविधा सुरक्षाको दृष्टिकोणले सबैभन्दा ठुलो धराप पनि हो। सार्वजनिक नेटवर्कमा लगइन गर्ने बित्तिकै ट्रयाकिङ कुकिज र ब्राउजर फिंगरप्रिन्टिङ सक्रिय हुन्छ, जसले गर्दा प्रयोगकर्ताको अनलाइन गतिविधिमा लामो समयसम्म निगरानी राख्न सकिन्छ। सामान्य स्क्यानिङ टुलको प्रयोग गरेर ह्याकरहरूले इमेल, पासवर्ड र बैंकिङ जानकारी समेत चोरी गर्न सक्छन्।
सुरक्षाको सजिलो उपाय विशेषज्ञहरूका अनुसार घर वा कार्यालयबाट बाहिर निस्कने बित्तिकै फोनको वाइफाइ बन्द गरिदिनु नै सबैभन्दा सुरक्षित उपाय हो। यसो गर्दा फोनको ब्याट्री बचत हुनुका साथै तपाईँको लोकेसन र निजी जानकारी पनि सुरक्षित रहन्छ। सार्वजनिक स्थलमा अत्यावश्यक काम बाहेक ‘फ्री वाइफाइ’ चलाउने लोभ नगर्नु नै साइबर सुरक्षाको पहिलो कदम हो।
घरबाहिर निस्कँदा फोनको वाइफाइ अन राख्नु कत्तिको खतरनाक छ?
यो निकै खतरनाक हुन सक्छ किनभने फोनले निरन्तर नेटवर्क स्क्यान गर्दा तपाईँको लोकेसन र डिभाइसको जानकारी बाहिरिन सक्छ।
सार्वजनिक वाइफाइको सबैभन्दा ठुलो खतरा के हो?
खुल्ला नेटवर्कमा ह्याकरहरूले सजिलै डाटा इन्टरसेप्ट गरेर तपाईँको गोप्य पासवर्ड र बैंकिङ विवरणहरू चोर्न सक्छन्।
के वाइफाइ अन राख्दा ब्याट्री पनि धेरै खर्च हुन्छ?
हो, फोनले निरन्तर नयाँ नेटवर्क खोजिरहने हुनाले ब्याट्री छिटो सकिन्छ।
ह्याकरहरूले कसरी नक्कली नेटवर्क बनाउँछन्?
उनीहरूले नक्कली हटस्पट तयार गर्छन्, जसमा प्रयोगकर्ताहरूले थाहै नपाई आफ्नो फोन कनेक्ट गर्छन् र डाटा चोरीको सिकार बन्छन्।
सुरक्षाका लागि सबैभन्दा उत्तम उपाय के हो ?
घरबाट निस्कने बित्तिकै वाइफाइ अफ गर्ने र सार्वजनिक स्थानका असुरक्षित नेटवर्कमा लगइन नगर्ने।
