काठमाडौं, मंसिर २८ –
घरमा साना बालबालिका भएका आमाबुबा बच्चाको स्वास्थ्यको विषयमा निकै सचेत हुन्छन् । अझ पहिलो सन्तानको पालोमा त अभिभावकलाई बच्चालाई कसरी हेरचाह गर्ने भन्ने कुरा खासै थाहा हुँदैन । त्यसैले सामान्य समस्या देखा पर्दा पनि अभिभावक आत्तिन्छन् ।
कहिलेकाहीं बच्चाले छिटो सास फेर्दा त्यसले पनि अभिभावकलाई चिन्तित बनाउन सक्छ । तर नवजात शिशुले छिटो सास फेर्छन् भने त्यो चिन्ताको विषय नहुन सक्छ । दुई महिना भन्दा कम उमेरका बच्चाले एक मिनेटमा ६० पटकसम्म सास फेर्छन् भने त्यो सामान्य हो ।
दुई महिनादेखि एक वर्षसम्मको बच्चाले एक मिनेटमा ४० पटकसम्म सास फेर्छ भने त्यो पनि सामान्य अवस्था हो । बच्चाको फोक्सो सानो हुन्छ, त्यसैले उनीहरूको श्वास छिटो हुनसक्छ । बच्चा बढ्दै जाँदा फोक्सोको विकास हुन थाल्छ । फोक्सोको क्षमता बढ्छ र श्वास फेर्ने प्रक्रिया पनि बिस्तारै ढिलो हुँदै जान्छ ।
साथै एक महिनासम्मको बच्चाले एक मिनेटभित्र रेगुलर सास फेर्दैनन् । एक छिन छिटो सास फेर्छन् भने एक छिन ढिलो फेर्छन् त्यो पनि सामान्य नै हो । बच्चालाई ज्वरो आएको बेलामा पनि छिटो सास फेर्छन्, त्यस्तोमा ज्वरोको औषधि ख्वाएर ज्वरो कम भएपछि सास सामान्य हुनसक्छ ।
यी माथिमा समस्या नहुँदा पनि बच्चाले सामान्य भन्दा छिटो सास फेरिरहेको छ भने आमाबुबा सचेत हुनुपर्छ । बच्चाले छिटो सास फेर्नु सामान्य हो कि होइन, केही समस्याको लक्षण पो हो कि भन्ने विषयमा अभिभावकले ध्यान दिनुपर्छ ।
कस्तो अवस्थामा बच्चाले छिटो सास फेर्छन् ?
बच्चाले छिटो छिटो सास फेर्छन् भने उसको फोक्सोमा केही न केही समस्या हुनसक्छ । साथै फोक्सोसँग सम्बन्धित रोगमा श्वास छिटो हुनुका साथै बच्चालाई सास फेर्न गाह्रो हुनसक्छ । छातीको संक्रमण, निमोनिया र अस्थामाको समस्या हुँदा पनि बच्चाले छिटो छिटो सास फेर्छन् ।
नाकमा म्युकस जम्मा हुँदा बच्चालाई सास फेर्न गाह्रो हुने वा छिटो सास फेर्ने समस्या हुनसक्छ । घाँटीको संक्रमणका कारण बच्चाले छिटो सास फेर्न सक्छ । साथै बच्चालाई चिसो हुँदा पनि छिटो सास फेर्न सक्छन् ।
बच्चाले सास फेर्दा घ्यारघ्यार पनि गर्छन् के भएको होला ?
बच्चाले छिटो सास फेरेको छ र कोखा हानेको छ भने त्यो निमोनिया हो । तर छिटो सास फेरेसँगै छातीबाट घ्यारघ्यार आवाज आएको छ भने बच्चामा अस्थामाको समस्या हुनसक्छ ।
छातीमा घ्यारघ्यार हुनु भनेकै छातीमा समस्या हुनु तथा सास लिनमा समस्या हुनु भएकाले तुरुन्तै चिकित्सकसँग परामर्श लिन जरुरी छ । साथै श्वासनलीमा कफ जम्मा भएमा बच्चाले सास फेर्दा छाती घ्यारघ्यार हुन्छ ।
बच्चाले छिटो सास फेरिरहेको छ भने क्षणिक कुराले छिटो सास फेरेको हो कि भनेर हेर्नुपर्छ । ज्वरो आएका कारण छिटो सास फेरेको हो भने ज्वरोको औषधि दिनुपर्छ । रुँदा पनि बच्चाले छिटो सास फेर्छन् त्यसो भने शान्त गराउनुपर्छ । धेरै पटक बच्चालाई दूध खुवाउँदा अपचको समस्या हुन्छ । जसले पनि बच्चाले छिटो सास फेर्न सक्छ । यस्तो अवस्थामा दूध खुवाउँदा ध्यान दिनुपर्छ ।
यी सबै कुरामा ध्यान दिंदा पनि बच्चाले अझै छिटो सास फेर्छ भने केही समस्याको संकेत हुनसक्छ । यस्तोमा छिटो अस्पताल गएर चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ ।
बच्चाले छिटो छिटो सास पनि फेरेको र साथमा घ्यारघ्यार पनि भएको छ भने अस्थामाको समस्या भएको हुनसक्छ । यस्तो भएमा अस्पताल गएर परीक्षण गरेर चिकित्सकको सल्लाहअनुसार उपचार गर्नुपर्छ ।
यदि बच्चाले छिटो सास फेरिरहेको छ वा सास फेर्दा घ्यारघ्यार आवाज आएको छ भने मेडिकल गएर चिकित्सकको परामर्श विना एन्टिबायोटिक खान दिने गरेको पाइन्छ । यसरी चिकित्सकको परामर्श विना एन्टिबायोटिक दिइयो भने समस्या समाधान हुनुको साटो बढ्न सक्छ ।
एन्टिबायोटिकको जथाभावी प्रयोगले संक्रामक जीवाणुले औषधि प्रतिरोध गर्ने क्षमता ‘एन्टिबायोटिक रेजिस्टेन्स’ कम भएर बच्चा सिकिस्त बिरामी भएर अस्पताल आएको बेला दिनुपर्ने एन्टिबायोटिकले काम नगर्ने अवस्था सिर्जना हुनसक्छ । त्यसैले परीक्षण गरेर समस्या पत्ता लगाएर मात्र उपचार गर्नुपर्छ ।
