नेपालमा अहिलेसम्म कुनै पनि जङ्गली जनावरको शल्यक्रिया गरेर बच्चा जन्माइएको थिएन । यो नै पहिलो हो । शल्यक्रिया गरेर बच्चा जन्माइएको गण्डकीकली २५ वर्षकी हो । यो उसको दोस्रो बेत हो । यसअघि करिब तीन वर्षअघि पनि हात्तीको छावा अड्किएर डोरी लगाई निकालिएको थियो । त्यस बेला छावा बचाउन नसकिएको डा. श्रेष्ठले बताउनुभयो ।

“बच्चा उल्टो रैछ । अगाडिको खुट्टा पहिला आउनुपर्नेमा पछाडिको खुट्टा पहिला निस्कँदा समस्या भयो,” डा. श्रेष्ठले भन्नुभयो । यो बच्चा ठीक ‘पोजिसन’मा नहुँदाको समस्या हो । अहिले नयाँ जन्मिएको छावाले पनि तत्काल श्वासप्रश्वास नगरेपछि त्यसलाई चिकित्सकले केहीबेर सुँडबाट कृत्रिम श्वास दिएर बचाइएको छ । केहीबेरको कृत्रिम श्वासप्रश्वासपछि छावा अहिले स्वस्थ रहेको पनि चिकित्सकले बताएका छन् ।

यसअघि प्रजनन केन्द्रमा २०५८ सालमा छावा जन्माउन नसकेर एक हात्तीको माउबच्चा नै मरेका थिए । कुनै पनि ढोई गर्भवती भए उसले २२ देखि २४ महिनामा छावा जन्माउँछे ।

२०४२ मा स्थापना भएको हात्ती प्रजनन केन्द्रमा २०५४ सालयता ६२ वटा छावाछावी जन्मिएका छन् । हात्ती गर्भवती भए पत्ता लगाउने पनि प्रजनन केन्द्रका कर्मचारीमा आफ्नै ज्ञान छ । २० वर्षदेखि प्रजनन केन्द्रमै माउते पदमा कार्यरत चतुरलाल चौधरीले भन्नुभयो, “गर्भवती हात्ती भाले लागेको तीन/चार महिनामै स्तन बढेर आउँछ । शरीर मोटाउँछ अनि २२ देखि २४ महिनामा बच्चा जन्मन्छ ।”